Narcistisch misbruik

Mijn eindwerk heb ik geschreven over narcistisch misbruik. Dit is ontstaan vanuit mijn persoonlijke ervaring. Mijn missie is nu om slachtoffers van narcisme bewuster te maken van wat ze zelf voelen en ook van hun eigen behoeften. Deze slachtoffers zijn het vaak gewend om zich aan te passen aan de persoon met narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS) of narcistische trekken en zijn zich dikwijls niet bewust van het feit dat ze zich wegcijferen.

Wat is narcisme?

In de DSM 4 staat het volgende over NPS: er is sprake van narcistische persoonlijkheidsstoornis als er aan vijf of meer van onderstaande criteria wordt voldaan:

  • De persoon is geobsedeerd door fantasieën over roem, macht, succes, schoonheid, genialiteit, seksuele prestaties of een ideale, blijvende liefde.
  • De persoon vindt zichzelf uniek en meent alleen begrepen te worden door even unieke en speciale mensen (of instellingen).
  • De persoon heeft het gevoel zelf heel belangrijk te zijn (gevoelens van grootsheid waarbij overdreven wordt over de eigen prestaties, talent, contacten, kennissen en persoonlijke eigenschappen). De persoon eist als superieur beschouwd te worden, ook al geven zijn prestaties hiertoe geen aanleiding.
  • De persoon manipuleert en gebruikt anderen om zijn eigen doelen te bereiken.
  • De persoon heeft een onderontwikkeld inlevingsvermogen en kan hierdoor geen rekening houden met de opvattingen en behoeften van anderen.
  • De persoon heeft een enorme behoefte aan aandacht, bevestiging, bewondering en wil gevreesd of berucht zijn.
  • De persoon is vaak jaloers, wat gepaard kan gaan met woede. Omdat deze persoon denkt dat anderen jaloers op hem zijn en zich op dezelfde manier gedragen als hij, kunnen zich paranoïde wanen voordoen.
  • De persoon gelooft in het feit dat hij meer rechten heeft dan anderen. Hij eist dat anderen zich aanpassen aan zijn verwachting (vaak onredelijk) van een voorkeursbehandeling.
  • De persoon voelt zich superieur, boven de wet verheven en alom aanwezig (magisch denken). De persoon gedraagt zich arrogant. Bij tegenspraak door mensen die hij als minderwaardig beschouwt, wordt de persoon kwaad.

 Wat doet dit met de “overlevers” van narcisme?

  • Terugtrekking
    Het slachtoffer gaat meer en meer compromissen sluiten omdat het voelt dat de narcist geen tegenkanting wil. Om een scheiding te vermijden gaan ze allebei meer conflict vermijdend gedrag vertonen. Er is een stilzwijgende afspraak, om de relatie te behouden. Slachtoffers gaan bepaalde karaktertrekken van de narcist idealiseren. (stockholmsyndroom)
  • Verwarring en twijfel
    In deze fase begint men het onrecht te voelen. Men weet dat de narcist meer en meer macht wil. Men heeft het gevoel de eigenwaarde te verliezen. Er is verwarring. Het ideaalbeeld van de partner klopt niet meer, en men begint zich onveilig te voelen. De waarheid zoals men het voorheen zag, is een illusie geworden.
    Men wordt bewust van het geweld, van de manipulatie. Men wordt bewust van de afhankelijkheidspositie. Dit gaat gepaard met pathologische schuldgevoelens, vaak versterkt door de omgeving die het slachtoffer niet wil geloven. 
  • Stress
    Eerste tekenen: hartkloppingen, benauwdheid, ademhalingsproblemen, vermoeidheid, slaapstoornissen, nervositeit, prikkelbaarheid, hoofdpijn, spijsverteringsproblemen, pijn in de buikstreek en psychologische symptomen zoals angstgevoelens.
    Wanneer het weerstandsvermogen is aangetast, wordt men sneller ziek. Men zit in een chronische angstsituatie, waar het erg ongezond is om te blijven vertoeven.
  • Angst
    Men moet voortdurend alert zijn. Op de hoede zijn voor sarcastische woorden of afwijzingen. De slachtoffers krijgen altijd ongelijk. Wanneer men zich onderwerpt aan de narcist zegt de narcist tegen hun omgeving dat het geboren slachtoffers zijn. Wanneer men zich verdedigt, wordt men getypeerd als agressief. Het slachtoffer krijgt dan de schuld voor het beëindigen van de relatie.
    Het slachtoffer gaat steeds vriendelijker doen om de goedkeuring van de narcist te verkrijgen. Dit heeft spijtig genoeg het verkeerde effect. De narcist gaat zich nog meer superieur voelen, en zich nog agressiever gedragen.
    Uiteindelijk zal ook het slachtoffer de narcist haten. De narcist vindt dit goed want hij projecteert zijn haatgevoelens. Zie je wel, zij haat mij …
  • Isolement
    De slachtoffers blijven in isolement achter. Want hoe vertel je dit aan de buitenwereld? Hoe beschrijf je dat geweld? De blik vol haat van de partner, die aan de rest van de buitenwereld alleen zijn charme laat zien. De slachtoffers gaan twijfelen aan hun eigen waarnemingen. Omdat de narcist in de slachtofferrol gaat en dikwijls charmant overkomt, gaan vrienden dikwijls zijn kant kiezen omdat ze het verhaal van het misbruik niet kunnen geloven. Ze zeggen dat men overdrijft of men gelooft het verhaal van het slachtoffer niet. Zo komt men helemaal alleen te staan. Het is moeilijk om nog mensen te vertrouwen die met de narcist omgaan, hij is immers een meester in manipulatie. 

Op langere termijn
Men kan ook depressief zijn van voortdurend in angstmodus te zijn t.o.v. de agressor. Wanneer deze angstgevoelens blijven, kan er medicatie nodig zijn.

Het kan zich ook op psychosomatisch vlak tonen: men krijgt dan maagzweren, hartproblemen, fel vermageren. Doordat het slachtoffer niet kan reageren op de agressie, begint het deze symptomen te vertonen.

Dit kan ook voorkomen in het gedrag van het slachtoffer. Dat men ineens gewelddadig wordt naar de narcist.  Dan kan hij zeggen tegen de omgeving: ‘Zie je wel, zij is gestoord’.